LIVING IN AN ELASTIC TIME | Jim Thompson Art Center

Exhibitions / Jim Thompson Art Center

ชีวิต เวลา ยืดหยุ่น (Living in an Elastic Time)

30 April
- 16 August 2026

ภัณฑารักษ์: กฤติยา กาวีวงศ์ และอังกฤษ อัจฉริยโสภณ

ศิลปิน: ออล(โซน), ดอนหมูดิน, Foundisan, สตูดิโอมือจา, จารุพัชร อาชวะสมิต, เอ็มโซเฟียน เบญจเมธา, สิตา อินใหญ่, มิตร ใจอินทร์, ปรีชา การุณ, แสง ลือสุวรรณ x คำจันทร์ ยาโน, ธารวิชชา หมื่นชำนาญ, กูซอฟียะฮ์ นิบือซา, จักรวาล นิลธำรงค์, ธนิษฐา นันทาพจน์, สมลักษณ์ ปันติบุญ, วิชญ์ พิมพ์กาญจนพงศ์, ศิริศักดิ์ แซ่โง้ว, พินรี สัณฑ์พิทักษ์, พิม สุทธิคำ, นิธี สุธรรมรักษ์, ฤดี ตันเจริญ, จฬรรณ์ ถาวรนุกูลพงศ์, ทรงเดช ทิพย์ทอง, ฤกษ์ฤทธิ์ ตีระวนิช x ยายแบ่ง สนใหม่, เพลินจันทร์ วิญญรัตน์, กฤษณ์ เย็นสุดใจ

นิทรรศการ ชีวิต เวลา ยืดหยุ่น เดิมได้รับการพัฒนาในฐานะนิทรรศการของประเทศไทยเพื่อจัดแสดงตามรับเชิญในเทศกาลช็องจู คราฟต์ เบียนนาเล่ ประเทศเกาหลีใต้ เมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. 2568 การจัดแสดงนิทรรศการในครั้งนี้ที่กรุงเทพมหานคร มิใช่การนำเสนอซ้ำ หากเป็นการร้อยเรียงและตีความใหม่ภายใต้บริบทของพื้นที่ ซึ่งสอดคล้องกับบทสนทนาว่าด้วยประวัติศาสตร์และจิตวิญญาณของหอศิลป์บ้านจิม ทอมป์สันและพิพิธภัณฑ์บ้านจิม ทอมป์สัน

นิทรรศการตั้งต้นจากการมองงานหัตถศิลป์ในฐานะการปฏิบัติทางสังคม พร้อมทั้งตั้งคำถามต่อความเข้าใจเรื่องเวลาในสังคมไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งมิได้ดำเนินไปอย่างเป็นเส้นตรงหรืออยู่ภายใต้ตรรกะอุตสาหกรรม หากเป็นเวลาที่มีความยืดหยุ่น หมุนเวียน ซ้อนทับ และหยั่งรากอยู่ในพิธีกรรม แรงงาน และความต่อเนื่องของชุมชน ช่างฝีมือและศิลปินร่วมสมัยทำงานข้ามรุ่น เชื่อมประสานระหว่างเทคนิคที่สืบทอดกันมากับความเร่งเร้าของชีวิตสมัยใหม่ งานหัตถศิลป์จึงมิได้เป็นเพียงพื้นที่แห่งการใคร่ครวญ หากยังเป็นรูปแบบของการต่อต้าน ด้วยการยืนยันจังหวะที่ช้าลง ความสัมพันธ์เชิงเครือญาติ และการดำรงอยู่ร่วมกัน อันเป็นการทวนกระแสความเร่งรัด การทำให้เป็นสินค้า และการเลือนหายทางวัฒนธรรมที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในสังคมร่วมสมัย

นิทรรศการนี้พิจารณาเส้นแบ่งที่พร่าเลือนระหว่างงานหัตถศิลป์ไทยแบบดั้งเดิมกับศิลปะร่วมสมัย ภายใต้โลกที่กำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว แม้กรอบคิดแบบสมัยใหม่เคยแยกงานหัตถศิลป์ออกจากวิจิตรศิลป์อย่างชัดเจน แต่รากฐานความคิดสร้างสรรค์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กลับเผยให้เห็นความต่อเนื่องที่ลื่นไหล ซึ่งประสานประวัติศาสตร์ จิตวิญญาณ การอนุรักษ์ การทวงคืน และการทดลองเข้าไว้ด้วยกัน แม้ในบริบทที่ความต่อเนื่องดังกล่าวอาจเคยถูกตัดขาดหรือสั่นคลอน ในบริบทนี้ งานหัตถศิลป์จึงมิได้รับการทำความเข้าใจเพียงในฐานะการผลิตวัตถุเพื่อการใช้สอย หากเป็นการปฏิบัติทางสังคมที่เกื้อหนุนการถ่ายทอดวัฒนธรรม การธำรงความทรงจำร่วม การใคร่ครวญเชิงปรัชญา และการแสดงออกถึงการต่อต้านต่อโครงสร้างลำดับชั้นที่เคยลดทอนคุณค่าของงานช่างฝีมือ

นิทรรศการจัดวางผ่านสามหัวข้อที่ถักทอประสานกัน โดยเคลื่อนจากขนบการปฏิบัติแบบดั้งเดิมสู่รูปแบบการสร้างสรรค์ร่วมสมัย พร้อมกับคลี่คลายพื้นที่จัดแสดงออกไปทั่วทั้งหอศิลป์บ้านจิม ทอมป์สัน พิพิธภัณฑ์บ้านจิม ทอมป์สันต์ และสวนโดยรอบ ตลอดจนห้องสมุดวิลเลียม วอร์เรน หัวข้อแรก Creating Without a Time Limit มุ่งสำรวจแนวคิดเรื่องการสร้างสรรค์ที่มิได้ถูกจำกัดด้วยกรอบเวลา เน้นกระบวนการอันยาวนานซึ่งช่างฝีมือชั้นครูใช้ธำรงและสืบทอดเทคนิคบรรพชน ไม่ว่าจะเป็นงานแกะสลักไม้ การทอผ้า การหล่อสำริด การเชิดหุ่น งานสิ่งทอ และเครื่องปั้นดินเผา ศิลปินร่วมสมัยบางส่วนได้ต่อยอดสายธารเหล่านี้ อาทิ ผลงานเขาวงกตขนาดใหญ่ของ วิชญ์ พิมพ์กาญจนพงศ์ ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากพระเวสสันดรชาดก ผลงานในหมวดนี้สะท้อนการสั่งสมทักษะอย่างค่อยเป็นค่อยไป ความแนบแน่นระหว่างกายกับวัสดุ และมิติทางจิตวิญญาณที่ปรากฏผ่านการทำซ้ำอย่างต่อเนื่อง

หัวข้อที่สอง Techno Craft เปิดเผยการดำรงอยู่ร่วมกันของห้วงเวลาที่ซ้อนทับกัน ผ่านการตีความใหม่ซึ่งขนบงานหัตถศิลป์ด้วยเทคโนโลยีร่วมสมัย ศิลปินและนักออกแบบผสานกระบวนการดิจิทัลเข้ากับเทคนิคที่สืบทอดมาแต่เดิม ก่อให้เกิดรูปแบบลูกผสมที่ตอบสนองต่อทั้งแรงขับแห่งนวัตกรรมและภาวะแห่งการสูญหาย ผลงานในหมวดนี้จัดวางทั้งภายในและรายรอบเขาวงกต โดยหวนกลับไปพิจารณาขนบสิ่งทอผ่านภาพยนตร์ การออกแบบ และการทดลองเชิงวัสดุ ในบริบทดังกล่าว งานหัตถศิลป์จึงกลายเป็นพื้นที่สำหรับการระลึกถึง การปรับตัว และการจินตนาการใหม่ทางวัตถุ

หัวข้อที่สาม Time Is the True Home of the Mind รวบรวมศิลปินซึ่งการทำงานของพวกเขาดำรงอยู่ในภาวะกึ่งกลางของเวลา อันหล่อหลอมด้วยสมาธิ จินตนาการ และความตระหนักรู้ทางนิเวศวิทยา การจัดวางบางส่วนจำลองบรรยากาศเสมือนพื้นที่นั่งเล่นภายในบ้าน เพื่อเน้นย้ำมิติของการใช้สอยและความใกล้ชิดที่งานหัตถศิลป์มีต่อชีวิตประจำวัน ผลงานในหมวดนี้เผยให้เห็นการอยู่ร่วมกันของศิลปะและงานหัตถศิลป์ในบริบทไทย ซึ่งมิได้แยกขาดจากกัน หากเกื้อหนุนกันในการธำรงองค์ความรู้ทางวัฒนธรรม พร้อมทั้งตั้งคำถามต่อกรอบลำดับชั้นที่เคยผลักงานช่างฝีมือให้ไปอยู่ชายขอบของประวัติศาสตร์ศิลปะ

ต่อเนื่องจากมรดกความคิดของ พิพิธภัณฑ์บ้านจิม ทอมป์สัน และ หอศิลป์บ้านจิม ทอมป์สัน ซึ่งตั้งอยู่บนความสนใจต่อทั้งขนบหัตถศิลป์และนวัตกรรมร่วมสมัย ผลงานของศิลปินและช่างฝีมือรุ่นปัจจุบันได้รับการจัดวางกระจายอยู่ทั่วทั้งเรือนไทยประวัติศาสตร์และสวนอันร่มรื่นโดยรอบ การจัดวางเช่นนี้มิได้เป็นเพียงการเชื่อมโยงพื้นที่ หากเป็นการสร้างบทสนทนาระหว่างอดีตกับปัจจุบัน ระหว่างความทรงจำกับการตีความใหม่ การนำเสนอครั้งนี้จึงวางตำแหน่ง ชีวิต เวลา ยืดหยุ่น ในฐานะการใคร่ครวญถึงวิธีที่เวลาหล่อหลอมความทรงจำ แรงงาน และอัตลักษณ์ ผ่านความร่วมมือข้ามรุ่น นิทรรศการเชื้อเชิญผู้ชมให้พิจารณาว่าการดำรงอยู่ภายในเวลา การยืดขยายข้ามช่วงเวลา หรือแม้แต่การทวนกระแสเวลานั้น หมายความว่าอย่างไร พร้อมกันนั้นยังสะท้อนถึงทั้งความเปราะบางและความยืดหยุ่นของขนบธรรมเนียมท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงทางสังคมอย่างรวดเร็ว โดยเสนอให้งานหัตถศิลป์เป็นทั้งหลักยึดเหนี่ยวและสะพานเชื่อม ในยุคสมัยที่ทุกสิ่งอยู่ในภาวะเคลื่อนไหวไม่หยุดนิ่ง

นิทรรศการนี้ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนส่งเสริมศิลปะร่วมสมัย สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย กระทรวงวัฒนธรรม ประเทศไทย และมูลนิธิ เจมส์ เอช. ดับเบิลยู. ทอมป์สัน กรุงเทพฯ และดีซี คอลเลคชั่น

กฤติยา กาวีวงศ์

เชียงราย และกรุงเทพฯ ประเทศไทย

ภัณฑารักษ์

กฤติยาเป็นผู้ร่วมก่อตั้ง Project 304 พื้นที่ศิลปะทางเลือกในกรุงเทพมหานคร ระหว่างปี พ.ศ. 2539–2545 และได้คิวเรทนิทรรศการที่ว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงทางสังคมนับตั้งแต่ยุคสงครามเย็น โครงการสำคัญ ได้แก่ Under Construction ที่ Tokyo Opera City Gallery และ Politics of Fun ณ กรุงเบอร์ลิน ซึ่งเธอทำงานร่วมกับภัณฑารักษ์จากหลากหลายภูมิภาค

กฤติยาเป็นภัณฑารักษ์นิทรรศการเดี่ยวของอภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล เรื่อง “The Serenity of Madness” ซึ่งได้เดินทางจัดแสดงในหลายประเทศทั่วโลก และเป็นหนึ่งในทีมภัณฑารักษ์ของกวางจู เบียนนาเล่ครั้งที่ 12 (2561) เธอเป็นผู้อำนวยการฝ่ายศิลป์ร่วมของนิทรรศการนานาชาติ “เปิดโลก” ในงานมหกรรมศิลปะมหกรรมศิลปะร่วมสมัยนานาชาติ ครั้งที่ 3 (2566)

โครงการล่าสุด ได้แก่ I understand everything (2568) นิทรรศการผลงานย้อนหลังของ อัลมากุล เมนลิบาเยวา ณ Almaty Museum of Art เมืองอัลมาตี คาซัคสถาน และ Living in an Elastic Time (2568) นิทรรศการประจำประเทศในงาน Cheongju Craft Biennale ประเทศเกาหลีใต้ ในปี พ.ศ. 2568
เธอเป็นผู้เข้าร่วมโครงการ Center for Curatorial Leadership ที่ MoMA ในนครนิวยอร์ก ในปี พ.ศ. 2561 และตั้งแต่ปี พ.ศ. 2563 เธอดำรงตำแหน่งในคณะกรรมการพิจารณาจัดซื้อผลงานศิลปะเข้าคอลเลกชันของพิพิธภัณฑ์ศิลปะสิงคโปร์ กฤติยาได้รับรางวัล Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres (2566) รางวัล Audrey Irmas Award for Curatorial Excellence (2568) และรางวัลสตรีดีเด่น ด้านศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย ประจำปี พ.ศ. 2569 จากกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ปัจจุบันเธอดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการฝ่ายศิลป์ของหอศิลป์บ้านจิม ทอมป์สัน กรุงเทพฯ

อังกฤษ อัจฉริยโสภณ

เชียงราย ประเทศไทย

ภัณฑารักษ์

อังกฤษสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโท สาขาวิชาสื่อศิลปะและการออกแบบสื่อ จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
เขาเป็นศิลปินทัศนศิลป์ ภัณฑารักษ์อิสระ และผู้ก่อตั้งพื้นที่ศิลปะสองแห่ง ได้แก่ อังกฤษ แกลเลอรี่ (เชียงราย, พ.ศ. 2551–2559) และ ARTIST+RUN (กรุงเทพฯ, พ.ศ. 2559–2564)
ผลงานในช่วงแรกของเขาสำรวจความซับซ้อนของอัตลักษณ์และวัฒนธรรมไทยผ่านสื่อที่หลากหลาย โดยปรากฏในนิทรรศการสำคัญ เช่น Faces of Thai (2001) และ The Perfect English Gentleman (2006) ภายหลังการรัฐประหาร พ.ศ. 2549 แนวทางการทำงานของเขาได้เปลี่ยนไปสู่การพิจารณาความเปลี่ยนแปลงทางการเมือง สภาวะร่วมสมัย และความซับซ้อนของการรับรู้ ผ่านงานจิตรกรรมและภาพถ่าย ดังเช่น The Elusive Memories (2013) และ Shades of Red (2017)
ในช่วงการทำงานระยะหลัง โดยเฉพาะหลังการระบาดของโควิด-19 อัจฉริยโสภณให้ความสำคัญกับประสบการณ์ของความไม่แน่นอนและความเปลี่ยนแปลง ทั้งในระดับปัจเจก สังคม และสิ่งแวดล้อม เขาพัฒนากระบวนการทำงานศิลปะที่เปิดกว้าง ยืดหยุ่น ผสานเทคนิคจิตรกรรมหลากหลายรูปแบบเข้ากับการจัดวางเชิงพื้นที่ (site-specific installation) ซึ่งเปิดพื้นที่ให้เกิดปฏิสัมพันธ์ที่ไม่คาดคิดระหว่างเวลา ชีวิต และประสบการณ์ ปัจจุบันเขาพำนักอยู่ที่จังหวัดสุพรรณบุรี และยังคงดำเนินการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะอย่างต่อเนื่อง

ออล(โซน)